Szczegóły zapłodnienia
Aby mogło dojść
do rozwinięcia się ciąży a tym samym powstania nowego życia musi dojść
do połączenia się komórki płciowej męskiej z komórką płciowa żeńską.
Gamety męskie (plemniki), powstają w jądrach mężczyzny. Dojrzały plemnik
składa się z główki, szyjki oraz wstawki przechodzącej w witkę, która
jest narządem ruchu. Plemniki opuszczają narządy płciowe męskie w czasie
wytrysku nasienia (ejaculatio). Jednorazowa porcja nasienia wynosi średnio
2,5-6.0 ml. W 1 ml prawidłowego ejakulatu znajduje się średnio 60-120
milionów plemników, co w przeliczeniu na całą porcję nasienia daje astronomiczną
liczbę od 120 do 200 milionów plemników. Jeżeli do wytrysku dochodzi
na drodze aktu płciowego to ejakulat gromadzi się przejściowo w tylnej
części sklepienia pochwy. Tu rozpoczyna się penetracja plemników czyli
ich wędrówka w kierunku jajowodów na spotkanie z gametą żeńską. Gameta
żeńska zwana komórką jajową powstaje w jajnikach w końcowej fazie folikularnej
na ogół w środku cyklu miesięcznego
(patrz cykl jajnikowy kobiety). Ze względu na swoją średnicę, wynoszącą
ok. 120 mikrometrów, owocyt jest największa komórka ustroju ludzkiego.
W komórce jajowej wyróżnia się: jądro komórkowe z jąderkiem bogatym
w chromatynę, bogatą w substancje odżywcze ovoplazmę zwaną żółtkiem
(vitellus);oraz osłonkę przejrzystą (zona pellucida)stanowiącą główną
zaporę dla plemników. Występujący w okresie okołoowulacyjnym wzrost
wydzielania gonadotropin indukuje zakończenie dojrzewania komórki jajowej
i doprowadza do pęknięcia ściany pęcherzyka. Owulująca komórka jajowa
zostaje wychwycona przez strzępki jajowodu. Równolegle na skutek wzrostu
stężenia estrogenów dochodzi do upłynnienia czopu śluzowego zamykającego
kanał szyjki macicy. Umożliwia to milionom plemników wniknięcie do środka
kanału, który staje się zbiornikiem nasienia - nawet po upływie około
3 dni od chwili zaplemnienia stwierdza się tu obecność żywych plemników.
Wędrując przez drogi rodne w kierunku jajowodów plemniki ulegają
procesowi uzdatniania tzw. kapacytacji. Chodzi tu o niewidoczne przemiany
biochemiczne
prowadzące do powstania tzw. czapeczki czyli akrosomu zawierającej enzymy
proteolityczne niezbędne do rozpuszczenia osłonki przejrzystej (zona
pellucida) i tym samym umożliwiające wniknięcie do wnętrza komórki jajowej.
Do zapłodnienia dochodzi w bańce jajowodu. Następuje połączenie materiału
genetycznego ojca -23 chromosomów plemnika -z materiałem genetycznym
matki zawartym w 23 chromosomach komórki jajowej. Proces ten określony
jako koniugacja prowadzi do powstania zygoty z typowym dla człowieka
diploidalnym garniturem 46 chromosomów. W tym czasie dochodzi do określenia
płci płodu. Jest ona zależna od tego czy w haploidalnym garniturze plemnika
(23 chromosomy),który wniknął do wnętrza komórki jajowej znajduje się
chromosom Y (powodujący powstanie płci męskiej)czy też X ( odpowiedzialny
za płeć żeńską). Statystycznie stosunek dzieci płci męskiej do rodzących
się dzieci płci żeńskiej wynosi 105:100. Oznacza to, że chłopców przychodzi
na świat więcej niż dziewczynek. Można to
tłumaczyć na szereg sposobów. Najbardziej sugestywnym jest fakt, że
chromosom Y jest mniejszy i lżejszy od chromosomu X. Tym samym plemniki
zawierające Y mają mniejsza masę niż te z żeńskim chromosomem X. Docierają
prędzej do komórki jajowej i skuteczniej ją penetrują. To proste spostrzeżenie
umożliwia planowanie terminu odbycia stosunku płciowego, który mógłby
skutkować urodzeniem dziecka pożądanej płci. Powszechnie uważa się że
po stosunku odbytym tuż przed jajeczkowaniem rodzi się znacznie więcej
chłopców, a po stosunkach wyprzedzających jajeczkowanie o 2-3 dni na
świat przychodzi znacznie więcej dziewczynek. Rozwijający się w wyniku
zapłodnienia zarodek przemieszcza się w kierunku jamy macicy dzięki
ruchom rzęsek błony śluzowej i skurczom mięśniówki jajowodu. Ocenia
się że transport jajowodowy trwa 96 h (około 4 dni). Etapy rozwoju zarodka
od zapłodnienia do implantacji : Zygota - Blastulla - Morulla -
Blastocysta Docierająca do jamy macicy blastocysta , (struktura zawierająca
niewielką jamkę wypełnioną płynem), ulega zagnieżdżeniu, (implantacji)
czyli przywarciu do błony śluzowej macicy na stosunkowo dużej powierzchni.
Ponieważ zagnieżdżanie się blastocysty jest związane ze zranieniem śluzówki
macicy dlatego dość często około 23 dnia po ostatniej typowej miesiączce
może wystąpić nieznaczne krwawienie z dróg rodnych określane przez niektórych
ginekologów jako 'krwawienie implantacyjne'. W blastocyscie zagnieżdżjącej
się w sluzówce macicy następuje różnicowanie się warstwy wewnętrznej
tzw. embrioblastu, który na drodze organogenezy przekształci pierwotny
dwulistkowy węzeł zarodkowy w płód ,oraz warstwy zewnętrznej tzw. trofoblastu,
który wraz ze zmienioną hormonalnie śluzówką macicy (doczesną) przekształci
się w łożysko.
